تربیت
Tarbiat.Org

علل تزلزل تمدن غرب
اصغر طاهرزاده

تمدن غربی و روح‌های آهنی

تمدنی که شدیداً گرایش به ماده و امور مادی دارد، به این معنی است که گرایش به كثرت دارد و كثرت عبارت است از پوچی و عدم و اضمحلال، و این یعنی گسیختگی، یعنی كلافه‌شدن، یعنی بی‏سروته‌شدن، یعنی دل‌بستن به سایه‏هایی كه برای روحی که تکویناً در مقام وحدت است، سختی به بار می‏آورد و هیچ مشكلی را به راستی حل نمی‏كند تا احساس کند به سرمایه دست یافته است.
همچو صیادی كه گیرد سایه‏ای

سایه او را كی بود سرمایه‏ای

سایه‌ی مرغی گرفته مرد سخت

مرغ حیران گشته بالای درخت

روح انسان لطیف‏تر از جسم او است، اگر ملتی بیش از حد از روح فاصله گرفت به جسم نظر می‏كند که برای روح، حکمِ همنشینی خشن را دارد و لذا در کنار آن احساس آرامش نمی‌کند. به همین جهت بشر جدید احساس بی‌وطنی می‌کند.
در رابطه با لطیف‌بودن روح و نیاز آن به این‌که می‌طلبد با وجوداتِ لطیف مأنوس باشد به نوع موادی كه ملت‌های توحیدی برای ساختمان‌سازی استفاده می‏كردند توجه كنید. عموماً در خانه‏سازی‌های خود از چوب و خشت استفاده می‌کردند و سنگ‌هایی نیز در پی ساختمان در زیرِ زمین به‌کار می‌رفت. درحالی كه در تمدن غربی بیشتر به سختی‏های عالم طبیعت و قسمت‌های خشن آن همچون آهن و سیمان نظر و گرایش دارد، و نام این گرایش را هم تمدن نهاده است. ملتی كه از غیب فاصله گرفت، وسایل زندگیش بیشتر آهنی می‏شود. خداوند در قرآن می‏فرماید: «لَقَدْ اَرْسَلَنا رُسُلَنا بَالْبَیناتِ وَ اَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْكِتابَ وَ الْمیزانَ لِیقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ وَ اَنْزَلْنَا الْحَدیدَ فیه بَأسٌ شَدیدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَلِیعْلَمَ اللَّهُ مَنْ ینْصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالْغَیبِ، اِنَّ اللَّهَ قَوِی عَزیزٌ»(27) به راستی ما پیامبران خود را با دلایل آشكار فرستادیم و با آن‌ها كتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به قسط قیام کنند و آهن را که در آن سختی شدید و منافعی نیز برای مردم دارد، نازل کردیم، تا خدا معلوم بدارد چه كسی در غیبْ او و پیامبرانش را یاری می‏كند، آری خدا نیرومندِ شكست ناپذیر است. مسلّم برای قیام به قسط و مقابله با دشمنانِ عدالت، نیاز به آهن دارید، و لذا می‌فرماید: آهن از جهتی برای شما منافعی دارد، برای این‌كه جلو عدالت‌كُشی‏ها را بگیرید و بستر زندگی را هموار كنید تا بتوانید بندگی كنید، نه این‌كه زندگی شما «آهنی» بشود چون می‌فرماید: در آن سختی شدیدی هست. پیام آیه آن است که: آهن را بر سر دشمن بكوبید نه بر سر خودتان. طبیعت آنقدر آهن به بشر عرضه نكرده كه تمدن امروز این‌همه آهن در زندگی‌ها وارد می‌کند. طبیعت بی‏آهن نیست ولی پرآهن هم نیست. آیا روح بشر طاقت آن را دارد که این‌همه آهن در زندگی‌اش وجود داشته باشد؟ برای این‌که مطلب روشن شود احساس خود را وقتی در خانه‌های قدیمی هستید با وقتی در خانه‌های مدرن هستید مقایسه کنید.
هرچه از لطایف غیب جدا شدیم، از جنبه‌های با صفای طبیعت فاصله گرفتیم و به جنبه‌های سخت طبیعت نزدیك شدیم.