تربیت
Tarbiat.Org

جایگاه جنّ، شیطان و جادوگر در عالم
اصغر طاهرزاده

پاورقی ها

1 - سوره اعراف، آیه 185.
2 - سوره ابراهیم، آیه 22.
3 - »نهج البلاغه»، ترجمه مرحوم دشتى، ص 53.
4 - عین این حالت در رابطه با عقیده به «بختک» مطرح است که شخص با پیش‌فرض‌هایی که دارد در شرایط جسمی، روحی خاصی که ذهن او بیشتر تحت تاثیر خیالاتش می‌باشد، تصور می‌کند ‌موجودی بر روی او افتاده است و به او فشار می‌آورد، بدون آن‌که بختک واقعیت خارجی داشته باشد.
5 - به قسمت سؤال و جواب‌های کتاب «علل تزلزل تمدن غرب» و یا به نوشتار «شیعه و تمدن‌زایی» از همین نویسنده رجوع شود.
6 - برای تحقیق بیشتر در رابطه با جنگ بین ملک و شیطان به کتاب «هدف حیات زمینی آدم» از همین نویسنده، جلسات 15 تا 19 رجوع فرمائید.
7 - سوره جن، آیات 1 و 2.
8 - سوره کهف، آیه 50.
9 - سوره بقره، آیه 102.
10 - سوره نمل، آیه 39.
11 - سوره انعام، آیه 59.
12 - سوره اعراف، آیه 27.
13 - سوره سبأ، آیه 14.
14 - سوره طه، آیه 69.
15 - سوره قلم آیات 51 و52.
16 - المیزان، ذیل آیه فوق‌ در بحث روایات.
17 - جامع الأخبار، ص 157.
18 - سوره بقره، آیه 102.
19 - سوره بقره، آیه 102.
20 - سوره بقره، آیه 219.
21 - سوره قلم، آیه 51.
22 - جامع الأخبار، ص 157.
23 - قرآن در آیه 27 سوره اعراف می‌فرماید: شیطان و قبیله‌ی او شما را از جایی می‌بینند که شما آن‌ها را نمی‌بینید.
24 - «استعاذه»، آیت الله دستغیب، ص 24.
25 - «معاد شناسی»، آیت الله حسینی تهرانی، ج 1، ص 182.
26 - در این رابطه قرآن در آیه 21 سوره حجر می‌فرماید؛ همه‌چیز این عالم وجود غیبی و خزینه‌ای نزد خدا دارد كه چهره‌ی محدود و معلومی از آن حقیقتِ غیبی نازل‌شده و اشیاء مادی را تشكیل داده است.
27 - سوره هود، آیه 7.
28 - سوره حجر، آیات 18 تا 16.
29 - در رابطه با آسمان و این‌که در کجا به معنی آسمان بالای سر ما است و در کجا به معنی آسمان معنویت است، ‌به شرح سوره «ق» - اصغر طاهرزاده - مراجعه فرمایید.
30 - سوره اعراف، آیه 40.
31 - سوره اعراف، آیه 185.
32 - در آیه 9 سوره جن می‌فرماید: «وَأَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْهَا مَقَاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَن یَسْتَمِعِ الْآنَ یَجِدْ لَهُ شِهَابًا رَّصَدًا»؛ در آسمان براى شنیدن به كمین مى‏نشستیم اما اكنون هر كه بخواهد به گوش بنشیند، شهاب‌هایی را می‌یابد که در كمین او هستند.
33 - سوره بقره، آیه 102.
34 - سوره حج، آیه 38.
35 - سوره منافقین، آیه 8.
36 - الكافی، ج‏2، ص 67 ، باب التفویض إلى الله و التوكل علیه.
37 - سوره بقره، آیه 102.
38 - سوره بقره، آیه 255.
39 - «نگرشی بر مقاله‌ی بسط و قبض تئوریک شریعت»، علامه سید محمدحسین حسینی تهرانی، ص 192.
40 - سوره صافات، آیه 164.
41 - سوره بقره، آیه 30.
42 - سوره بقره، آیات 32 و 31.
43 - برای بررسی این موضوع می‌توانید به کتاب «هدف حیات زمینی آدم» از همین نویسنده رجوع کنید.
44 - سوره زخرف، آیه 36.
45 - عَنْ سَعْدٍالْإِسْكَافِ قَالَ: أَتَیْتُ أَبَاجَعْفَرٍ(ع) أُرِیدُ الْإِذْنَ عَلَیْهِ فَإِذَا رِحَالُ إِبِلٍ عَلَى‌الْبَابِ مَصْفُوفَةٌ وَ إِذَا الْأَصْوَاتُ قَدِارْتَفَعَتْ ثُمَّ خَرَجَ قَوْمٌ مُعْتَمِّینَ بِالْعَمَائِمِ یُشْبِهُونَ الزُّطَّ قَالَ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِی‌جَعْفَرٍ(ع) فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَبْطَأَ إِذْنُكَ عَلَیَّ الْیَوْمَ وَ رَأَیْتُ قَوْماً خَرَجُوا عَلَیَّ مُعْتَمِّینَ بِالْعَمَائِمِ فَأَنْكَرْتُهُمْ فَقَالَ أَ وَ تَدْرِی مَنْ أُولَئِكَ یَا سَعْدُ قَالَ: قُلْتُ: لَا قَالَ فَقَالَ أُولَئِكَ إِخْوَانُكُمْ مِنَ الْجِنِّ یَأْتُونَّا فَیَسْأَلُونَّا عَنْ حَلَالِهِمْ وَ حَرَامِهِمْ وَ مَعَالِمِ دِینِهِم (الكافی، ج‏1، ص 395).
46 - عَنْ عَمَّارٍ السِّجِسْتَانِیِّ قَالَ كُنْتُ لَا أَسْتَأْذِنُ عَلَیْهِ یَعْنِی أَبَا عَبْدِ اللَّهِ(ع) فَجِئْتُ ذَاتَ یَوْمٍ وَ لَیْلَةٍ فَجَلَسْتُ فِی فُسْطَاطِهِ بِمِنًى قَالَ فَاسْتُوذِنَ لِشَبَابٍ كَأَنَّهُمْ رِجَالُ الزُّطِّ فَخَرَجَ عِیسَى شَلَقَانُ فَذَكَرْنَا لَهُ فَأَذِنَ لِی قَالَ فَقَالَ لِی یَا أَبَا عَاصِمٍ مَتَى جِئْتَ قُلْتُ قَبْلَ أُولَئِكَ الَّذِینَ دَخَلُوا عَلَیْكَ وَ مَا رَأَیْتُهُمْ خَرَجُوا قَالَ أُولَئِكَ قَوْمٌ مِنَ الْجِنِّ فَسَأَلُوا عَنْ مَسَائِلِهِمْ ثُمَّ ذَهَبُوا (بحارالأنوار، ج‏60 ، ص 102).
47 - عَنْ سَدِیرٍ الصَّیْرَفِیِّ قَالَ أَوْصَانِی أَبُو جَعْفَرٍ(ع) بِحَوَائِجَ لَهُ بِالْمَدِینَةِ فَبَیْنَا أَنَا فِی فَجِّ الرَّوْحَاءِ عَلَى رَاحِلَتِی إِذَا إِنْسَانٌ یَلْوِی بِثَوْبِهِ قَالَ فَقُمْتُ لَهُ وَ ظَنَنْتُ أَنَّهُ عَطْشَانُ فَنَاوَلْتُهُ الْإِدَاوَةَ فَقَالَ لَا حَاجَةَ لِی بِهَا وَ نَاوَلَنِی كِتَاباً طِینُهُ رَطْبٌ فَنَظَرْتُ إِلَى الْخَاتَمِ فَإِذَا خَاتَمُ أَبِی جَعْفَرٍ(ع) فَقُلْتُ لَهُ مَتَى عَهْدُكَ بِصَاحِبِ الْكِتَابِ قَالَ السَّاعَةَ قَالَ فَإِذَا فِیهِ أَشْیَاءُ یَأْمُرُنِی بِهَا قَالَ ثُمَّ الْتَفَتُّ فَإِذَا لَیْسَ عِنْدِی أَحَدٌ قَالَ فَقَدِمَ أَبُو جَعْفَرٍ(ع) فَلَقِیتُهُ فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ رَجُلٌ أَتَانِی بِكِتَابٍ وَ طِینُهُ رَطْبٌ فَقَالَ إِذَا عَجَّلَ بِنَا أَمْرٌ أَرْسَلْتُ بَعْضَهُمْ یَعْنِی الْجِنَّ وَ فِی رِوَایَةٍ أُخْرَى إِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ أُعْطِینَا أَعْوَاناً مِنَ الْجِنِّ إِذَا عَجَّلَتْ بِنَا الْحَاجَةُ بَعَثْنَاهُمْ فِیهَا (بحار الأنوار، ج‏60 ، ص 102).
48 - عَنْ سَعْدٍ الْإِسْكَافِ قَالَ: طَلَبْتُ الْإِذْنَ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ (ع) مَعَ أَصْحَابٍ لَنَا لِنَدْخُلَ عَلَیْهِ فَإِذَا ثَمَانِیَةُ نَفَرٍ كَأَنَّهُمْ مِنْ أَبٍ وَ أُمٍّ عَلَیْهِمْ ثِیَابٌ زَرَابِیُّ وَ أَقْبِیَةٌ طَاقِیَّةٌ وَ عَمَائِمُ صُفْرٌ دَخَلُوا فَمَا احْتَبَسُوا حَتَّى خَرَجُوا فَقَالَ لِی یَا سَعْدُ رَأَیْتَهُمْ قُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ إِخْوَانُكُمْ مِنَ الْجِنِّ أَتَوْنَا یَسْتَفْتُونَّا فِی حَلَالِهِمْ وَ حَرَامِهِمْ كَمَا تَأْتُونَّا وَ تَسْتَفْتُونَّا فِی حَلَالِكُمْ وَ حَرَامِكُمْ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ یَظْهَرُونَ لَكُمْ قَالَ نَعَمْ (همان، ص 103).
49 - عزیزان عنایت داشته باشند؛ فرق است بین این‌که پیامبر(ص) و یا ائمه(ع) بخواهند با جنّیان حشر و نشر داشته باشند، با این‌که جنّیان بیایند در خدمت امام. آری؛ هیچ‌وقت نه‌تنها پیامبر و امام(ع) طالب چنین ارتباطی نمی‌باشند، ولی این‌که جنّیان بیایند خدمت آن‌ها و از آن‌ها استفاده کنند و یا به آن‌ها خدمت کنند، آن اشکال ندارد و موجب سقوط روح آن‌ها در حدّ مرتبه‌ی وجودی جنّیان نخواهد شد.
50 - سوره صافات، آیه 105.
51 - سوره یوسف، آیه 4.
52 - سوره فتح، آیه 27.
53 - جَامِعُ الْأَخْبَارِ، فِی كِتَابِ التَّعْبِیرِ عَنِ الْأَئِمَّةِ(ع) «أَنَّ رُؤْیَا الْمُؤْمِنِ صَحِیحَةٌ لِأَنَّ نَفْسَهُ طَیِّبَةٌ وَ یَقِینَهُ صَحِیحٌ ..و قَالَ(ع) انْقَطَعَ الْوَحْیُ وَ بَقِیَ الْمُبَشِّرَاتُ أَلَا وَ هِیَ نَوْمُ الصَّالِحِینَ وَ الصَّالِحَات‏» در جامع الاخبار: در كتاب تعبیر خواب از ائمه(ع) هست كه خواب مؤمن درست است چون دلش پاك است و یقینش ثابت ... و فرمودند (ع): وحى منقطع شد و مژده بخشی ها بجا باشند هلا كه آن خوابهاى مردان خوب و زنان خوبست (بحار الأنوار ، ج‏58، ص: 176) .
54 - تحف العقول عن آل الرسول(ص)، ابن شعبه حرّانی، ص 50.
55 - رسول خدا(ص) فرمودند: از نبوت – با رحلت آن حضرت – چیزی باقی نمانده مگر مبشّرات. پرسیدند؛ مبشّرات چیست؟ فرمودند: «الرّؤیا الصالحه»؛ رؤیای صالح. (بهاءالدین خرمشاهی، مسعود انصاری، پیام پیامبر(ص)، ص 459).
56 - بحار الأنوار، ج‏58، ص: 174،كافی، ج8 ، ص336.
57 - بهاءالدین خرمشاهی، مسعود انصاری، پیام پیامبر(ص)، ص 455.
58 - برای توضیح بیشتر به کتاب «پنج رساله» از آیت‌الله‌شجاعی، ص 245 رجوع فرمایید.
59 - بهاء الدین خرمشاهى- مسعود انصارى‏، پیام پیامبر، متن‏عربى، ص 456.
60 - عنایت داشته باشید این‌که در روایت داریم هرکس خواب امام معصوم(ع) را دید رؤیای او صادق است؛ چون شیطان نمی‌تواند به صورت امام یا پیامبر(ص) ظاهر شود، در صورتی است که انسان قبلاً صورت امام را دیده باشد، وگرنه همان طور که در بیداری شیطان‌ها از طریق مسیلمه‌ی کذّاب‌ها ادعای پیامبری کردند و مدّعی شدند پیامبرِ خدایند، در خواب هم شیطان به صورت پیامبر و امام ظاهر می‌شود و مدعی می‌شود پیامبر و امام است.
61 - بحار الأنوار، ج‏58، ص 181.
62 - بحار الأنوار، ج‏58، ص 191.
63 - با توجه به پاورقی چند صفحه قبل توجه داشته باشید فرمایید که حسن‌بن‌عبدالله قبلاً در بیداری حضرت صادق(ع) را دیده است و به همین جهت به خواب خود اعتماد نمود. زیرا وقتی رسول خدا(ص) می‌فرمایند: «لا یتمثل الشیطانُ بِی» شیطان به شکل من متمثل نمی‌شود، این حکم در مورد ائمه‌ی معصومین(ع) نیز صادق است.
64 - بحار الأنوار، ج‏48، ص 53 - آیت‌الله حسینی تهرانی، امام شناسی، ج 16 و 17، ص 391.
65 - مكارم الأخلاق، شیخ حسن فرزند شیخ طبرسى‏، ص 220.
66 - عدة الداعی و نجاح الساعی، ابن فهد حلى‏، ص 87.
67 - همان.
68 - همان.
69 - الكافی، ج‏2، ص 67 ، باب التفویض إلى الله و التوكل علیه.