تربیت
Tarbiat.Org

هدف حیات زمینی آدم ملک، شیطان، هبوط
اصغر طاهرزاده

حضور دائمی خلیفه خدا در زمین

پس معلوم شد آدم‌شناسی در منطق قرآن از چه زاویه‌ای است. به گفتة علامه(ره) این‌كه فرمود: «اِنِّی جاعِلٌ فِی‌الأرْضِ خلیفةً»؛ من همواره در زمین خلیفه‌ای جعل و خلق می‌كنم. پس حضور خلیفه، منحصر به حضرت آدم(ع) نیست، بلكه هیچ روزی نیست كه خداوند در زمین، خلیفه‌ای به آن معنا كه مظهر و مجلای همة اسماء الهی باشد، نداشته باشد. و امروز خلیفة خدا امام زمان حضرت مهدی(عج) می‌باشند.
خلیفه كاری به پیغمبر بودن ندارد. پیامبری یك مأموریت است توسط خلیفه خدا. لازمة خلیفه خدا بودن، داشتن قلبی كامل است كه ظرفیت پذیرش همة اسماء الهی را داشته باشد. چرا كه قلب ناقص استعداد پذیرش همة اسماء را در خود ضایع كرده است، پس همة انسان‌ها نمی‌توانند خلیفه بالفعل خداوند باشند. قلب كامل، یعنی قلب بی‌نقص، یعنی قلب معصوم، كه آن حقیقت همة قلب‌‌ها است. و از اینجا معلوم می‌شود كه همیشه در هستی باید یك قلب معصوم در صحنه باشد و همین حالا ملائكه كه مبادی عالم و مدبّرات عالم‌اند، در حال سجده و تسلیم در مقابل امام زمان(عج) هستند. و از این نكته هم نباید غفلت كرد كه وقتی می‌فرماید: در زمین می‌خواهم خلیفه قرار دهم، به این معنی است كه مبدأ شخصیت فردی انسان و جایگاه بدن عنصری او، زمین است وگرنه از نظر سعة وجودی، انسان كامل، در همه عوالم غیب و شهود، خلیفة‌الله است.
چرا كه بنا به فرمایش آیت‌‌الله‌جوادی‌آملی: «خداوند مقام خلیفه الهی را برای حقیقت انسان جعل نمود، و چون هم خلافت الهی تشكیكی است، یعنی شدت و ضعف برمی‌دارد و هم كمال‌های انسانی درجات مختلفی دارد. هر مرتبه از خلافت برای مرتبه ویژه‌ای از مراتب هستیِ آدمی جعل شده است. پس کسانی كه در حدّ استعداد انسانیت هستند، تنها از استعداد خلافت بهره‌مندند».(33)
حالا به جملة علامه طباطبایی(ره) عنایت داشته باشید كه می‌فرمایند:
«طبق جمله «اِنّی جاعِلٌ فِی‌الأرْضِ خلیفةً»؛ یعنی همواره در زمین خلیفه جعل می‌كنم. پس فقط از آدم شروع نشده و به او هم ختم شود، بلكه سنتی است جاری در طول حیات انسان».
روی این جملات باید تأمل كنیم تا نتیجه بگیریم. بر اساس بحث جلسة گذشته، وقتی كه آدم، خدا را در صفات مختلف نشان داد - چون گفتیم اسماء الهی، همان ذات است در صفات مشخص - ملائكه سجده كردند. و حتماً هم می‌دانید اسماء، حقایقی است كه در قلب انسان كامل جای می‌گیرد و تجلی می‌كند. پس وقتی آدم، مظهر حق است در صفات الهی، آن هم به صورت جامع، شأن سجده ملائكه را پیدا كرد.