تربیت
Tarbiat.Org

فرزندم این چنین باید بود[جلد اول](شرح نامه ۳۱ نهج البلاغه)
اصغر طاهرزاده

مژده‌ی خداوند

مژده‌ای که خداوند در آیات روزه می‌دهد منوّرشدن به تقوا است، می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»(227) خداوند با مؤمنین سخن می‌گوید که شما را شایسته دیدم و روزه‌داری را برایتان نگاشتم، برای هرکس و ناکسی نمی‌شود روزه‌داری را نگاشت، همین‌طور که به کودکان و دیوانگان روزه تکلیف نشده، چون مقصدی در روزه‌داری مطرح است که هرکس آن را نمی‌فهمد و آن مقصد در جمله‌ی آخر آیه است که می‌فرماید: «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» شمایی که به دنبال تقوی هستید، شاید با روزه‌داری در ماه رمضان گم‌شده‌ی خود را به‌دست آورید.
آن کسی که تقوی را نمی‌فهمد و نمی‌داند شرط ورود به عالم معنا، تقوی است، چون عالم معنا را نمی‌شناسد، نمی‌تواند روزه‌دار باشد، مگر او معنی روزه‌داری را می‌فهمد که بخواهد به آن دست یابد؟ مخاطب این آیه باید دو چیز را بداند یکی این‌که از تقوا چه کاری برمی‌آید، دیگر این که چه چیزی به ما کمک می‌کند که ما متقی شویم. در خطاب به آن‌هایی که ارزش تقوا را در یگانه‌شدن با حقیقت هستی می‌شناسند، می‌گوید برنامه‌ای برایتان ترتیب داده‌ام که از طریق آن برنامه به تقوا برسید. آیا این آیه برای اهلش مژده‌ی بزرگی نیست؟ هر انسانی تمایل دارد امیال سرکش خود را کنترل نماید و از پراکندگیِ شخصیت نجات پیدا کند تا با یک روحِ یگانه و یک‌دله، با عالم معنا مرتبط شود ولی راه‌ و روش آن را نمی‌داند، او نمی‌داند ذاتش چگونه ساختاری دارد تا بتواند به یگانگی شخصیت، یعنی تقوا برسد، در این آیه خداوند مژده می‌دهد که راه‌کار رسیدن به تقوا را به او ارائه داده است.
هرکس که مایل است در تصمیمات خود استحکام داشته باشد و بازیچه‌ی خیالات‌اش نشود، باید بداند موظف است تقوا پیشه کند، زیرا تقوا همان خود‌نگهداری است در مقابل وزش حرص و هوس، و باعث می‌شود تا انسان اسیر تزلزلِ شخصیت نباشد. کسی که مشکلات فراوانِ تزلزل در تصمیم‌گیری‌ها را تجربه کرده می‌فهمد تقوا درد او را دوا می‌کند، کسی که بلای بی‌تقوایی را می‌شناسد، این آیه برایش مژده‌ی بزرگی است. بی‌تقوایی درجاتی دارد، در این آیه تقوای عادی به معنی آن که از دزدی و حرام‌خواری حذر شود، مورد نظر نیست زیرا خطاب آیه به مؤمنین است که از این ضعف‌ها عبور کرده‌اند. می‌فرماید: ای مؤمنین روزه بگیرید، شاید متقی شوید و بر خطورات ذهنی که عزم شما را ضعیف می‌کند فائق آیید. چون خداوند می‌داند دغدغه‌ی مؤمنین در چگونگی رجوع الی الله است. چون حقیقتاً با تقوا و ایجاد ملکه‌ی کنترل نفس امّاره می‌توان به نور دینداری دست یافت. حضرت علی(ع) می‌فرمایند: «التَّقْوَى حِصْنٌ حَصِینٌ لِمَنْ لَجَأَ إِلَیْه‏»(228) تقوى قلعه‌ی محكمی است از براى كسى كه پناه برد به آن. تا آنجا که حضرت در خطبه‌ی متقین خصوصیات و صفات متقین را بر می‌شمارند تا معلوم شود انسان با رعایت تقوا تا کجاها می‌تواند سیر کند.
حضرت در ادامه به فرزندشان مى‏فرمایند: «وَ الاِْقْتِصارُ عَلى ما فَرَضَهُ اللّه‏ُ عَلَیكَ» فرزندم! دوست دارم كه به کمک توصیه‌های من اکتفا کنی به آنچه خداوند بر بندگانش واجب کرده، و لذا اگر با کاری روبه‌رو شدی که مطابق شریعت الهی، وظیفه‌ات به حساب می‌آید آن را انجام دهى و اگر آن کار وظیفه‌ی الهیِ تو به حساب نمی‌آید خود را گرفتار آن نکنی. چون همه‌ی زندگی ما در این دنیا باید برای خدا و در راستای قرب الهی باشد و برای آن خلق شده‌ایم که منور به بندگی الهی شویم و با خداوند مأنوس گردیم.