تربیت
Tarbiat.Org

اصول کافی جلد 3
ابی‏جعفر محمد بن یعقوب کلینی مشهور به شیخ کلینی

باب: چگونه پاسخ دادند با آنكه ذره بودند

بَابُ كَیْفَ أَجَابُوا وَ هُمْ ذَرٌّ
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ قُلْتُ لِأَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع كَیْفَ أَجَابُوا وَ هُمْ ذَرٌّ قَالَ جَعَلَ فِیهِمْ مَا إِذَا سَأَلَهُمْ أَجَابُوهُ یَعْنِى فِى الْمِیثَاقِ
@@اصول كافى جلد3 صفحه: 19 روایة:1 @*@
ترجمه :
1- ابو بصیر بامام صادق (ع) عرضكرد: چگونه پاسخ دادند با آنكه ذره بودند؟ فرمود: خدا در آنها نیروئى قرار داد كه چون از آنها بپرسند بتوانند پاسخ گویند، یعنى در عالم میثاق.
شرح برخى از دانشمندان شیعه اخبار عالم ذر را طبق این روایت تفسیر و معنى كرده و گفته‏اند: خداى تعالى تمام افراد بشر را پیش از خلقت آدم بصورت ذره و مورچه آفرید و بآنها شعور و اداركى در خور آن عالم و مناسب شأن آنها عطا فرمود، تا بتوانند آفریننده خود را بشناسند و اگر از آنها سؤال شود، پاسخ گویند، توضیح این عقیده را با 12 اشكالى كه معتزله بر آن كرده‏اند و پاسخ هائى كه از آن داده شده است، مرحوم مجلسى در ج 2 ص 12 و 13 مرآت العقول ذكر میكند و نیز تحقیقات لطیف و دقیقى از شیخ مفید و سید مرتضى قدس سر هما بیان میكند كه مناسب این مختصر نیست.
دسته‏اى دیگر از دانشمندان كه محدثین و اهل ورع باشند میگویند: ما بظاهر این روایات ایمان آوریم و از هر گونه توجیه و تأویلى نسبت بآنها خوددارى كنیم، برخى دیگر این روایات را حمل بر استعاره و تمثیل نموده‏اند مانند و اذا المنیة أنشبت أظفارها و مانند مالى أراك تقدم رجلا و تؤخر اخرى.