تربیت
Tarbiat.Org

تفسیر سوره شوری
حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 42. شوری آیه 37

آیه
وَالَّذِینَ یَجْتَنِبُونَ کَبَآئِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُواْ هُمْ یَغْفِرُونَ‏
ترجمه
و کسانی که از گناهان کبیره و زشتی‏ها پرهیز می‏کنند و چون خشم و غضب کنند، می‏بخشند.
نکته ها
در آیه قبل سخن از ایمان و توکّل بود که هر دو مربوط به قلب است. در این آیه به روش‏های عملی مؤمنان می‏پردازد.
گناهان کبیره چیست؟
امام خمینی قدس سره در تحریر الوسیله در شرایط امام جماعت می‏فرماید: امام جماعت باید از گناهان کبیره پرهیز کند و آن: هر گناهی است که در قرآن وعده عذاب بر آن داده شده، یا شدیداً با آن برخورد شده، یا دلیلی داشته باشیم که هم وزن یا بدتر از گناهان کبیره شناخته شده، یا عقل آن را کبیره بداند، یا در افکار عمومی مؤمنان کبیره شمرده شود، یا دلیل خاصّی بر کبیره بودن آن داشته باشیم.
سپس نمونه‏هایی را می‏شمرد از جمله: یاس از رحمت خدا، نسبت دروغ به خدا و رسول، قتل، نسبت ناروا به زن شوهردار، فرار از جنگ، عاق والدین، قطع رحم، سِحر، زنا، لواط، خوردن مال یتیم، کتمان حقّ، گواهی باطل، پیمان شکنی، شراب خوری، تجاوز در وصیّت، رباخواری، قمار، کم فروشی، خوردن گوشت مردار و خوک، کمک به ظالم و تکیه بر او، اسراف و تبذیر، حبس حقوق مردم، دروغ، تکبّر، خیانت، غیبت، سخن چینی، سبک شمردن حج، ترک نماز، منع زکات، اصرار بر گناهان صغیره، سرگرمی به لهو و لعب.
پیام ها
1- شرط برخورداری از نعمت‏های برتر و پایدارتر، علاوه بر ایمان و توکّل، دوری از گناهان و کنترل شهوات و غضب است. «و ما عنداللّه خیر و ابقی للّذین آمنوا و علی ربّهم یتوکّلون و الّذین یجتنبون...»
2- اولین گام اصلاحات، پاک سازی است، سپس خودسازی و جامعه سازی. «یجتنبون کبائر الاثم»
3- منشأ بسیاری از گناهان شهوت و غضب است، اول دوری از شهوت را مطرح کرد بعد دوری از غضب را. «یجتنبون... الفواحش و اذا ما غضبوا»
4- با تقوای الهی و اجتناب از گناهان رابطه خود را با خدا و با عفو در هنگام غضب رابطه خود را با مردم محکم کنیم. «یجتنبون... یغفرون»
5 - کمالات زمانی ارزش بیشتری دارد که سیره و روش انسان شود. «یجتنبون... یغفرون» (قالب مضارع، نشانه دوام است.)
6- مؤمن بر نفس خود تسلّط دارد. «یجتنبون... یغفرون»
7- غضب یک غریزه است لکن کنترل آن لازم است. «غضبوا»
8 - مؤمنان به هنگام غضب خودشان عفو می‏کنند، نه به خاطر وساطت دیگران. «هم یغفرون»