تربیت
Tarbiat.Org

تفسیر سوره صافات
حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 37. صافات آیه 1-5

آیه
وَالصَّآفَّاتِ صَفّاً
فَالزَّاجِرَاتِ زَجْراً
فَالتَّالِیَاتِ ذِکْراً
إِنَّ إِلَهَکُمْ لَوَاحِدٌ
رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَیْنَهُمَا وَرَبُّ الْمَشَارِقِ‏
ترجمه
سوگند به صف بستگان (در صفوفی منظّم) صف بستنی.
پس باز می‏دارند (از معاصی و وسوسه‏ها) باز داشتنی.
همانان که پی در پی ذکر خدا (کتاب آسمانی) را تلاوت می‏کنند.
بی شک که معبود شما یکتاست.
پروردگار آسمان‏ها و زمین و آن چه میان آن دو است و پروردگار مشرق‏ها (و مغرب‏ها).
نکته ها
این سوره با سه سوگند خداوند آغاز شده است. گرچه خداوند نیازی به سوگند ندارد و مؤمنان بدون سوگند سخن او را می‏پذیرند، امّا سوگند، نشانه اهمیّت و عظمت مورد سوگند و توجّه دادن به آن است. لذا خداوند به امور مختلف سوگند خورده است.
مراد از «صافّات»، «زاجرات» و «تالیات»، فرشتگانی هستند که در صفوفی منظم اوامر الهی را اجرا می‏کنند، مردم را از وسوسه باز می‏دارند و پیوسته به یاد خدا هستند. البتّه گروهی گفته‏اند: مراد، رزمندگانی هستند که در صف‏های منظم از حریم حقّ دفاع می‏کنند و با تلاوت آیات الهی و یاد خدا روحیه و نیرو می‏گیرند.
کلمه «زاجرات» هم می‏تواند از «زجر» به معنای باز داشتن باشد که مراد باز داشتن از وسوسه‏ها و گناهان است و هم می‏تواند از «زجره» به معنای فریاد باشد، یعنی سوگند به فریادگران تاریخ.
پیام ها
1- در زندگی، به نظم‏های هدفدار ارج نهیم. (در دو سوره «صافّات» و «صف»، سخن از نظم وانضباط است وبه آن سوگند یاد شده است.) «و الصافّات صفّاً»
2- نظم، وحدت، قدرت، همفکری و همکاری که در صف متجلّی است، از نشانه‏های کارگزاران الهی است. «و الصافّات صفّاً»
3- وجود عوامل بازدارنده از گناه و ناهی از منکر، در جامعه لازم است. «فالزاجرات زجرا»
4- انرژی گرفتن از یاد خدا از طریق تلاوت قرآن «التالیات ذکرا» و دفاع از حریم حقّ «الزاجرات» همراه با نظم و آماده باش، «و الصافّات صفّاً» ضرورت یک نظام الهی است.
5 - انجام هر کاری باید با کیفیّتی عالی همراه باشد. بهترین نظم، «صفا» بهترین قدرت، «زجراً» و بهترین یاد خدا. «ذکرا»
6- شعار توحید را هم محکم بگوییم، هم زیبا و هم قبل از هر چیز دیگر. (در این آیات ابتدا سوگند با آهنگ زیبایی مطرح شده و سپس:) «ان الهکم لواحد»
7- برای هر چیزی سوگند یاد نکنیم. (معمولاً سوگندهای قرآن برای مسائل اساسی و مهم مانند مبدأ و معاد است)
در سوره‏ی ذاریات بعد از چند سوگند می‏فرماید: «انّما توعدون لصادق»**ذاریات، 5 .*** قطعاً آنچه وعده داده شده‏اید محقّق شدنی است.
در سوره مرسلات نیز پس از چند سوگند، سخن از قیامت است آنجا که می‏فرماید: «انّما توعدون لواقع»**مرسلات، 7.***
و در این جا بعد از چند سوگند، سخن از توحید است و می‏فرماید: «انّ الهکم لواحد» (آری در برابر کسانی که به شدّت پایبند شرک هستند باید سوگندهای پی در پی یاد کرد).
8 - مشرکان میان الوهیّت و ربوبیّت خداوند تفاوت قائل بودند، لذا این آیه بر یکی بودن این دو تأکید می‏کند. «الهکم لواحد ربّ السموات والارض»
9- همه‏ی هستی تحت تربیت و رشد الهی است. «ربّ السموات والارض»
10- برای هر چیزی ربّی نپندارید، زیرا که پروردگار همه‏ی هستی یکی بیش نیست. «ربّ السموات والارض»
11- از نشانه‏ها و دلایل توحید، هماهنگی میان زمین و آسمان و دیگر مخلوقات جهان هستی است. «انّ الهکم لواحد ربّ السموات والارض...»
12- زمین، کروی شکل است. (کلمه‏ی «مشارق» و تفاوت در طلوع و غروب‏ها، نشانه‏ی کروی بودن زمین است)
13- خورشید و نور آن، نقش مؤثری در زندگی انسان دارد. (با آنکه خورشید جزو آسمان‏هاست و در «ربّ السموات» نهفته است، ولی نام بردن اختصاصی از مشارق، نشانه اهمیّت ویژه طلوع خورشید است). «و ربّ المشارق»
توضیحات