تربیت
Tarbiat.Org

تفسیر سوره صاد
حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 38. صاد آیه 29

آیه
کِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیْکَ مُبَارَکٌ لِّیَدَّبَّرُواْ آیَاتِهِ وَلِیَتَذَکَّرَ أُوْلُواْ الْأَلْبَابِ‏
ترجمه
(این) کتاب مبارکی است که به سوی تو فرو فرستادیم تا در آیات آن تدبّر کنند و خردمندان پند گیرند.
نکته ها
«مبارک» به چیزی گفته می‏شود که فایده و خیر آن، رشد و فزونیِ زیاد و ثابت داشته باشد. قرآن از منبع مبارک است. «تبارک الّذی» در شب مبارک نازل شده است. «فی لیلة مبارکه» در مکان مبارک نازل شده «ببکة مبارکا» و خودش نیز مبارک است. «کتاب... مبارک»
سیمای قرآن در این آیه ترسیم شده است:
الف) متن آن نوشته شده است. «کتاب»
ب) از سرچشمه‏ی وحی و علم بی نهایت الهی است. «انزلناه»
ج) گیرنده‏ی آن شخص معصوم است. «الیک»
د) محتوایش پر برکت است. «مبارک»
ه) هدف از نزول، تدبّر در آن است. «لیدّبروا»
و) علم و آگاهی به نکات و معارف آن، مقدّمه‏ی حرکت معنوی و قرب به خداست. «لیتذکّر»
ز) کسانی این توفیق را خواهند داشت که خردمند باشند. «اولواالالباب»
اهمّیت قرآن و تدّبر در آن‏
* کسی که در آیات قرآن تدبّر نکند سزاوار تحقیر الهی است. «أفلا یتدبّرون القرآن ام علی قلوب اقفالها»**محمّد، 24 .***
* عالم ربانی کسی است که سروکارش با تحصیل و تدریس قرآن باشد. «... کونوا ربانیین بما کنتم تعلمون الکتاب و بما کنتم تدرسون»**آل عمران، 79 ***
* کتاب آسمانی را باید با جدّیت گرفت. «خذ الکتاب بقوّة»**مریم، 12.***
* کسانی که قرآن را مهجور کردند، در قیامت مورد شکایت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله قرار می‏گیرند. «و قال الرسول یا ربّ ان قومی اتخذوا هذا القرآن مهجورا»**فرقان، 30.***
* امام سجّاد علیه السلام فرمود: اگر قرآن داشته باشم و تنها باشم احساس غربت نمی‏کنم. «لو مات من بین المشرق و المغرب لما استوحشت بعد ان یکون القرآن معی»**کافی، ج‏2، ص‏602.***
* حضرت علی علیه السلام فرمود: قرآن دریایی است که هیچ کس به قعر آن نمی‏رسد. «بحراً لا یدرک قعره»** نهج‏البلاغه، خطبه 198.***
* امام خمینی قدس سره به شدّت تأسّف می‏خورد که چرا تمام عمر خود را صرف تدّبر در قرآن نکرده است،** صحیفه نور، ج‏20، ص‏20.*** همان گونه که مرحوم ملاّصدرا در تفسیر سوره‏ی واقعه این تأسّف را دارد.
پیام ها
1- قرآن، مبارک است. (تلاوت، تدّبر، تاریخ، استدلال، داستان، الگوهای، معارف، اخبار غیبی، تشبیهات، اوامر و نواهی آن، همه و همه پر از راز و رمز است). «کتاب... مبارک»
2- گرچه قرآن، مبارک است، امّا برای تدبّر است، نه فقط تبرّک جستن به ظاهر آن. (برای حفظ منزل، مسافر و عروس از خطرات) «کتاب... مبارک لیدبّروا»
3- تدّبر در قرآن مقدّمه‏ی تذکّر است وگرنه چه بسا انسان اسرار و لطایف علمی قرآن را درک کند ولی مایه‏ی غرورش شود. «یدّبّروا - یتذکّر»
4- تدّبر باید در همه‏ی آیات قرآن باشد نه تنها در آیات الاحکام. «لیدّبروا آیاته»
5 - شرط تدبّر و بهره‏گیری و پندپذیری، عقل و خرد است. «لیدّبروا... و لیتذکّر اولواالالباب»
6- کسانی که از قرآن متذکّر نمی‏شوند، بی‏خردند. «لیتذکّر اولواالالباب»
7- قرآن، مطابق عقل و خرد است، لذا اهل خرد با تدبّر در آن به احکام و رموزش پی‏می‏برند. «لیتذکّر اولوا الالباب» (در قرآن، امری مخالف عقل یافت نمی‏شود)
8 - معارف قرآن پایان ناپذیر است. این که به همه دستور تدبّر می‏دهد نشان آن است که هر کس تدبّر کند به نکته‏ی تازه‏ای می‏رسد و اگر علما و دانشمندان گذشته همه‏ی اسرار قرآن را فهمیده باشند، تدّبر ما لغو است. «لیدبّروا آیاته»