تربیت
Tarbiat.Org

تفسیر سوره عنکبوت
حاج شیخ محسن قرائتی

سوره 29.‏ عنکبوت آیه 60،59

آیه
الَّذِینَ صَبَرُواْ وَعَلی‏ رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ
وَکَأیِّن مِّن دَآبَّةٍ لَّا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ یَرْزُقُهَا وَإِیَّاکُمْ وَهُوَ السَّمِیعُ الْعَلِیمُ
ترجمه
(مؤمنان صالح) کسانی هستند که (در برابر مشکلات) صبر (و استقامت) کرده و بر پروردگارشان توکّل می‏کنند.
و چه بسا جنبنده‏ای که نمی‏تواند روزی خود را تأمین کند، خداست که به او و به شما روزی می‏دهد و اوست شنوای دانا.
نکته ها
کلمه‏ی «تحمل» از ریشه‏ی «حمالة»، به معنای کفالت و برعهده گرفتن است و ممکن است مراد از حمل رزق، ذخیره‏سازی برای آینده باشد.
در آیه‏ی 56 به هجرت سفارش شد، در این آیه می‏فرماید: مهاجرانِ در راه خدا نگران رزق و معاش خود نباشند، خدایی که به انبوه جنبنده‏های ناتوان رزق و روزی می‏دهد، رزق شما را هم خواهد داد.
پیام ها
1- صبر و توکّل، دو نمونه‏ی روشن از عمل صالح است. «عملوا الصّالحات... الّذین صبروا و... یتوکّلون»
2- ربوبیّت خداوند، زمینه‏ی توکّل بر اوست. «علی ربّهم یتوکّلون»
3- فشارهای روحی و مشکلات زندگی از موانع راه نیکوکاران است، که باید با صبر و توکّل آنها را برطرف کرد. «صبروا - یتوکّلون»
4- رمز موفقیّت و سعادت در چهار چیز است:
الف: ایمان و انگیزه. «آمنوا»
ب: کار و کوشش. «عملوا»
ج: استمرار و استقامت. «صبروا»
د: توکّل بر خدا، در برابر وسوسه‏ها و نگرانی‏ها. «علی ربّهم یتوکّلون»
5 - توکّل بر خداوند، باید همراه بکارگیری تمام توان و استقامت درونی باشد. («صبروا» خبر از گذشته است که آنان تمام توان خود را قبلاً به کار گرفته‏اند و «یتوکّلون» خبر از آینده می‏دهد، یعنی در برابر خطرات و حوادث آینده و پیش‏بینی نشده، بر خداوند توکّل می‏نمایند.)
6- برای تقویت ایمان و توکّل بر خداوند، به الطاف الهی نسبت به موجودات دیگر توجّه کنیم. «و کایّن من دابّة»
7- رزق و روزی به زرنگی نیست. «لا تحمل رزقها اللّه یرزقها و ایاکم»
8 - برای خداوند، رزق دادن به جنبنده‏های ناتوان و انسان‏های سالم و کاردان، یکسان است. «یرزقها و ایّاکم»
9- علم و آگاهی خداوند ضامن تأمین روزی موجودات است. «السمیع العلیم»