تربیت
Tarbiat.Org

اخلاق در قرآن جلد سوم
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی‏‏

تأثیرهای اجتماعیِ حسد

به روشنی می توان گفت که یکی از عوامل آشکار اختلاف و دشمنی میان فرقه های مختلف مسلمان، در طول تاریخ اسلام، حسد بوده است که آگاهانه یا ناآگاهانه، تأثیر منفیِ خود را بر روابط میان گروه های مسلمان داشته است.
گاهی انسان به بهانه هایی از دیگران عیب جویی می کند، عیب های کوچک آنان را بزرگ جلوه می دهد، عیبی که ندارند، برایشان می تراشد و یا حتی، نقاط امتیاز و کمال آنان را عیب، و نقاط مثبتشان را ضعف آنان وانمود می کند. گاهی خود انسان متوجه نیست که چرا تا این حد در مورد دیگران حساسیت دارد یا گمان می کند که در انجام این گونه کارها انگیزه درستی دارد؛ مثلا عمل او به منظور انجام وظیفه شرعی است یا برای آن که اسلام به خطر نیفتد و به مسلمانان لطمه نخورد، دیگران را تضعیف می کند و آبرویشان را می ریزد تا زمام جامعه به دست آن ها نیفتد و اسلام و مسلمانان تهدید نشوند؛ اما اگر کمی به تجزیه و تحلیل درونیِ خود بپردازد، متوجه این حقیقت خواهد شد که رشک و حسادت به دیگران، او را وادار به این گونه کارهای نسنجیده و نکوهیده کرده است؛ ولی نفس با حیله ها و تزویرهای عجیب و پیچیده ای که دارد، حسادت ها و کارهای رشک آلود خود را زیر چنین پوشش هایی مخفی می کند و با چنین رنگ و لعاب هایی نمایش می دهد تا هم راحت تر بتواند به چنین کارهایی دست بزند و هم قادر به توجیه کارهای زشت خویش برای دیگران باشد.
بنابراین، حسد یک احساس فعال است و نقش چشمگیری در حرکت ها، کارها و تصمیم های انسان دارد، ریشه بسیاری از اختلافات و درگیری ها و مشکلات اجتماعی
﴿ صفحه 239﴾
است. اهمیت آن به حدی است که در بعضی روایات، حسد یکی از ریشه های کفر شمرده شده است.
بر ما لازم است که با این مصیبت بزرگ اخلاقی، هم به عنوان یک خُلق نکوهیده فردی و صفت رذیله اخلاقی و هم از آن جهت که منشأ بسیاری از مفاسد اجتماعی است، با شدت و قاطعیت مبارزه کنیم.
بیماری های روانی، مثل حسد، که در روح و روان افراد ریشه دارند، ممکن است گاهی جامعه ای را از نعمت های بزرگی محروم کنند، پایه حکومت اسلامی را متزلزل سازند، امنیت و آرامش جامعه را بر هم بریزند و مصالح اسلام و مسلمانان را در معرض تهدید و نابودی قرار دهند. ما باید با دقت و تلاش فراوان، خود را از این صفت زشت و جامعه را از این بلای بزرگ برهانیم.