تربیت
Tarbiat.Org

اخلاق در قرآن جلد سوم
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی‏‏

ب) خوگرفتن به عقاید و ارزش های خرافی

دومین عامل قتل نفس در انسان عبارت است از خو گرفتن و عادت کردن به آداب و رسوم، ارزش ها و عقاید و روش زندگیِ خاصی که احیاناً، ممکن است این آداب و رسوم و ارزش ها و روش ها ظالمانه و این عقاید و افکار، بی پایه و نادرست باشند و بدین سبب نیز مورد حمله و مذمت مصلحان جامعه قرار گیرند؛ اما ممکن است افراد جامعه، آن چنان به این افکار و آداب خو گرفته و زندگی شان با آن ها در آمیخته باشد که حمله به آن ها را از نظر سیاسی و اقتصادی، زیانبار و توهین به خود تلقی کنند. همین امر انگیزه برخورد و درگیری آنان با مصلحان جامعه و احیاناً، موجب ضرب و قتل و تبعید آنان و پیروان آنان خواهد شد. کسانی علیه عقاید، افکار و رفتار خرافی حاکم بر یک جامعه قیام می کردند و مردم آن جامعه را به حق و عدل دعوت می نمودند؛ مانند پیامبران و پیروان راستینشان که مردم را از بت پرستی و شرک بر حذر می داشتند و به پذیرش دین حق و رفتار صحیح و خداپسندانه دعوت می کردند. در مقابلِ ایشان کسان دیگری با انگیزه های مختلف موضع می گرفتند، انگیزه هایی چون جاه طلبی، تکبر، مال دوستی، خودخواهی و خودمحوری.
منطق مخالفان انبیا این بود که شما چه کار به عقاید و اعمال مردم دارید، هر کس هر عقیده و مرامی دارد، برای خودش محترم است. سخنان مخالفان پیامبرانی چون حضرت شعیب و لوط، که قرآن آن ها را نقل کرده است، از این قبیل بود:
﴿ صفحه 204﴾
(اَصَلاتُکَ تَأْمُرُکَ اَنْ نَتْرُکَ ما یَعْبُدُ ابائَنا اَوْ اَنْ نَفْعَلَ فِی اَمْوالِنا مانَشاءُ)**هود/ 87.***.
(آنان به پیامبران می گفتند:) آیا به خاطر نماز تو، باید از بت ها و معبودهای پدران و بزرگان خویش دست برداریم و نتوانیم به هر گونه که می خواهیم، در اموال خود تصرف کنیم.
انبیا در برابر این سخنان مخالفان خود، از رسالتشان دست برنمی داشتند و برای دست یابی به آرمان های الهی به تلاش خود ادامه می دادند. و متقابلا، مردمی که تلاش و تبلیغ انبیا را تهدیدی برای خود و توهین به خویش تلقی می کردند، ناچار به اذیت و آزار آنان می پرداختند، از شهر و دیار خود به جای دیگر تبعیدشان می نمودند و یا به قتل تهدیدشان می کردند. گاهی از مرحله تهدید می گذشتند و دست خود را به خون آنان می آلودند که از آن جمله، قوم بنی اسرائیل بودند که به نقل قرآن، پیامبران و پاکان بسیاری را، در طول تاریخ، به خاطر مخالفت آنان با خواسته های خود کشته اند.