تربیت
Tarbiat.Org

اخلاق در قرآن جلد سوم
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی‏‏

الگوی زیبای ولایت

اکنون پس از توضیح درباره این آیات، خوب است به آیه ای اشاره کنیم که در این زمینه، الگو و اسوه ای را به مسلمانان معرفی می کند تا دوستی ها و دشمنی های خود را با پیروی از آن تنظیم کنند. خداوند می فرماید:
(قَدْ کانَتْ لَکُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فی ابْراهیمَ وَالَّذِینَ مَعَهُ اِذْ قالُوا لِقَومِهِمْ اِنّا بُرَءاءُ مِنْکُمُ وَ مِمّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللّهِ کَفَرْنا بِکُمْ وَ بَدَاَ بَیْنَنَا وَ بَیْنَکُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ اَبَداً حَتَّی تُؤْمِنُوا بِاللّهِ وَحْدَهُ اِلاَّ قَوْلَ اِبْراهیمَ لاَِبیهِ لاََسْتَغْفِرَنَّ لَکَ)**ممتحنه/ 4.***.
حقاً ابراهیم و همراهان وی اسوه و الگوی خوبی برای شما هستند هنگامی که به قوم خود گفتند: ما از شما و آن چه غیر از خدا می پرستید، بیزاریم و به (آیین) شما کفر میورزیم و برای همیشه، میان ما و شما عداوت برقرار است تا آن که به خدای یگانه ایمان بیاورید، به جز گفته ابراهیم به پدرش که گفت: برای تو استغفار خواهم کرد.
﴿ صفحه 115﴾
شما باید از ابراهیم و همراهان وی پیروی کنید که به همشهریان خود، به صراحت و روشنی گفتند: ما از شما و آن چه را می پرستید، بیزاریم. مؤمن باید در برابر کافر، این چنین صریح باشد؛ زیرا سیاست بازی با دشمنان دین معنا ندارد. از کفار اظهار برائت کنید و دشمنیِ خود را آشکار سازید. این اختلاف بر سر هدف است و اساس آن، ایمان و کفر خواهد بود. هرگز نباید اعتقاد را با چیز دیگری معامله کرد و تنها راه رفع این اختلاف، آن است که دشمن به خدا ایمان آورد.
آیه شریفه حضرت ابراهیم را برای مسلمانان الگو قرار داده است؛ اما یک مورد را استثنا کرده و می فرماید: همه رفتارهای ابراهیم را الگو قرار دهید جز این را که به سرپرست خانواده اش وعده داد که برایش استغفار کند که این یک رفتار محبت آمیز بود از سوی ابراهیم نسبت به او. شما در این کار، از ابراهیم پیروی نکنید؛ یعنی اگر در میان اعضای خانواده تان کسی کافر بود، حتی وعده استغفار هم به او ندهید.
البته وعده ابراهیم(علیه السلام) هم در حالی بود که هنوز عناد آزر ثابت نشده بود و ابراهیم امید به هدایت او داشت و لذا در آیه دیگری می فرماید:
(وَما کانَ اسْتِغْفارُ اِبْراهیمَ لاَِبِیهِ اِلاَّ عَنْ مَوْعِدَة وَعَدَها اِیّاهُ فَلَمّا تَبَیَّنَ لَهُ اَنَّهُ عَدُوٌّ لِلَّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ اِنَّ اِبْراهیمَ لاََوّاهٌ حَلیمٌ)**توبه/ 114.***.
این که ابراهیم وعده استغفار به او داده بود، به امید این بود که مسلمان شود و دست از دشمنی با خدا بردارد؛ اما هنگامی که برای ابراهیم روشن شد که دیگر بازگشتی در او نیست، از وی تبرّی جست.
پس این رفتار ابراهیم نباید دستاویزی برای مسلمانان قرار گیرد که با نزدیکان کافرشان روابط دوستانه داشته باشند. البته خداوند در آیه دیگری این امید را می دهد که شاید روزی فرا برسد که این دشمنی ها تبدیل به دوستی شود:
(عَسَی اللَّهُ اَنْ یَجْعَلَ بَیْنَکُم وَ بَیْنَ الَّذِینَ عادَیْتُمْ مِنْهُمْ مَوَدَّةً وَاللّهُ قَدیرٌ وَاللّهُ غَفُورٌ رَحیمٌ)**ممتحنه/ 7.***.
امید است که روزی خدا میان شما و کسانی که با شما دشمنی کرده اند، دوستی برقرار کند که خداوند (بر هر کاری) قادر است و خدا بخشنده و مهربان است.
﴿ صفحه 116﴾
آری، ممکن است در آینده کفار ایمان آورده و با شما دوست شوند؛ اما تا هنگامی که دشمن خدا و شما هستند، حق ندارید با آنان رابطه دوستانه برقرار کنید.