تربیت
Tarbiat.Org

اخلاق در قرآن جلد سوم
آیت الله محمد تقی مصباح یزدی‏‏

گستردگی و تنوع نیازهای انسان

نیاز افراد به یکدیگر را می توان به دو بخش عمده تقسیم کرد:
1. نیاز انسان به دیگران در هستی و پیدایش خویش؛ مانند نیاز فرزند به پدر و مادر. البته نمی خواهیم این نیاز را یک نیاز اجتماعی تلقی کنیم، بلکه آن را به عنوان پایه ای برای تنظیم روابط اجتماعی و ملاکی برای تعیین ارزش آن ها در نظر می گیریم؛ یعنی از آن جا که فرد، در اصل هستیِ خویش نیازمند افراد دیگری است، ناگزیر است به اقتضای این نیاز، رفتار ویژه ای با آنان داشته باشد.
2. نیاز انسان به دیگران در دوران زندگیِ خویش و پس از آن که متولد شد.
نیازهای نوع دوم، خود به قسمت های مختلفی قابل تقسیمند:
الف) نیازهایی که فرد، به طور مستقیم، به فرد دیگر دارد؛ یعنی تماس یک انسان با انسان دیگر، خود به خود، این نوع نیازهای وی را برطرف می سازد؛ مثل نیازی که فرزند به مادر خود دارد. فرزند برای شیر خوردن یا نوازش و پرستاری، مستقیماً و بدون واسطه، به مادر خود نیاز دارد.
ب) نیازهایی که با مساعدت و مشارکت دیگران و به وسیله اشیای دیگری برطرف می شوند.
﴿ صفحه 52﴾
نیازهای اخیر را نیز می توان به دو دسته تقسیم کرد:
نخست، نیازهای مادی و نیازهای مختلف انسان به نعمت ها و مواهب طبیعت. این نوع نیازها را طبیعت با اهدای نعمت ها و مواهب مختلف طبیعی به انسان، برطرف می سازد؛ اما افراد، در ظرف جامعه، برای بهره مند شدن و استفاده بهتر از آن ها لازم است با یکدیگر همکاری کنند.
دوم، نیازهای معنوی است که افراد از علم و کمالات معنویِ یکدیگر استفاده می کنند. این نوع نیازها نیز در جامعه و با کمک دیگران تأمین خواهد شد.