تربیت
Tarbiat.Org

راز نماز (برای جوانان)
حاج شیخ محسن قرائتی

شرایط کمال عبادت‏

غیر از شرط صحّت و شرایط قبول، شرایطی هم برای کمال عبادت است. یعنی اگر این شرایط باشد، عمل عبادی ارزشی فوق‏العاده و کمالی بالاتر خواهد داشت. عبادات واعمالی که شرایط زیر را داشته باشد، برتر وکامل‏تر است:
1. مشکل‏تر بودن‏
در عبادت، باید دشواری آن را تحمل کرد و بر سستی و تن پروری غلبه یافت و به پرستشی عاشقانه و پیوسته پرداخت. علی علیه السلام فرموده است: «اَفْضَلُ الاَعْمالِ ما اَکْرَهْتَ نَفسَکَ عَلَیهِ»**قصارالجمل، ج 2، ص 74.*** بهترین کارها، عملی است که خود را (علی‏رغم عدم پذیرش نفس) بر آن وادار کنی.
آنکه در لحظات سخت، از رسول‏خدا حمایت ویاری کند.
آنکه با پای پیاده به سفر حج و زیارت برود.
آنکه با جان و مال، در راه خدا مبارزه کند.
آنکه در راه دین، سختی بیشتری تحمّل کند، از فضیلت بیشتری برخوردار است.
2. نظم و تداوم‏
عبادت اگر برنامه‏های دائمی ومنظّم داشته باشد، بهتراست. در روایات آمده است که مؤمن، اوقات وکارهای خود را تقسیم می‏کند وبخشی را برای عبادت ومناجات با خدا قرار می‏دهد.
3. مهم‏تر بودن‏
در کارها باید اهمّ و مهمّ کرد و کارهای «مهمّ» را فدای کارهای «مهم‏تر» نمود.
وقتی بستگان انسان نیازمند هستند، چرا صدقه به دیگران؟
وقتی کارهای مستحب، به واجبات انسان ضرر بزند، چه نیازی به انجام آن‏ها؟
وقتی کاری، نفع عام‏تری دارد، چرا پرداختن به اموری که خیرش محدود و موقّت است؟
علی علیه السلام می‏فرماید:
«لا قُرْبَةَ بَالنَّوافِلِ اِذا اَضَرَّتْ بِالْفَرائِضِ»**الحیاة، ج 1، ص 318.*** هرگاه نمازهای مستحب، به نمازهای واجب ضرر برساند، دیگر آن نافله‏ها موجب قرب به خدا نخواهد شد.
4. برکت داشتن‏
گاهی کمال یک عمل، در برکت داشتن آن است، یعنی کاری باشد که خیر و سود آن، جاودان و گسترده و باقی باشد، نه موقّت و گذرا.
5 . سبقت گرفتن‏
در کارهای نیک، پیشتاز بودن و شتاب به سوی صالحات و خیرات، امتیازات ویژه‏ای دارد.
پیوستن به اسلام در آغاز امر، برتر از مسلمان شدن در روزگار غلبه و قدرت مسلمین است.**حدید، آیه 10.*** به سوی نماز اوّل وقت باید شتافت. در کارهای خداپسند باید پیشقدم بود. تأکید بر «سارعوا»**آل‏عمران، آیه 133.*** و «سابقوا»**حدید، آیه 21.***، در قرآن و حدیث نشان آن است که سرعت و سبقت در عبادت مایه کمال عبادت است.
6. نشاط و دوام‏
منافقان، نماز را با کسالت و بی نشاط می‏خوانند.**نساء، آیه 142.***
اهل شک، در عبادت‏شان دچار تردید و سستی می‏شوند.
عبادتی کامل‏تر است که همراه با نشاط، و برخوردار از استمرار و پیوستگی باشد. عملِ اندک و با دوام، برتر از کار زیادی است که انسان از آن ملول و خسته شود و دست بکشد.
خداوند، در توصیف عبادت فرشتگان فرموده است: شبانه روز، بدون خستگی، خدا را تسبیح می‏گویند.**انبیاء، آیه 20.***
7. بصیرت و یقین‏
عملی که از روی بینش عمیق و آگاهی و یقین باشد، به مراتب برتر از کارهای سطحی و عبادت‏های تهی از یقین است. در حدیث می‏خوانیم:
«اِنَّ الْعَمَلَ الدّائِمَ الْقَلیلَ عَلَی الْیَقینِ، اَفْضَلُ عِنْدَاللّهِ مِنَ الْعَمَلِ الْکَثیرِ عَلی‏ غَیْرِ یَقینٍ»**کافی، ج 1، ص 57.***
عمل اندک ولی پیوسته و مداومی که همراه یقین باشد، نزد خدا برتر از عمل بسیاری است که فاقد بصیرت ویقین باشد.
شرایط دیگری برای کمال عبادت وجود دارد که در این مختصر از آن‏ها می‏گذریم ...